کسب‌وکارهای ایرانی در چند سال اخیر بارها این سناریو را تجربه کرده‌اند: یک صبح اینترنت بینالملل قطع یا به‌شدت محدود میشود، کمپین گوگل ادز متوقف میشود، اینستاگرام و واتساپ از دسترس خارج می‌شوند، درگاه‌های خارجی و حتی بعضی سایت‌های ایرانی که به سرویسهای خارجی وابسته‌اند باز نمی‌شوند و فروش ناگهان سقوط میکند. تجربه نشان داده کسب‌وکارهایی که از قبل برای این روزها نقشه داشتند، نه‌تنها زنده ماندند، بلکه بخشی از سهم رقبای غافلگیرشده را هم گرفتند. این راهنما توضیح می‌دهد در زمان محدودیت یا قطعی اینترنت بینالملل کدام کانال‌ها کار می‌کنند، از الان چه زیرساختی آماده کنید و چطور پیام برند را در این روزها حفظ کنید.
در این مطلب بخوانید
وقتی اینترنت بینالملل قطع میشود، چه چیزهایی از کار می‌افتد؟
- تبلیغات روی پلتفرم‌های خارجی: گوگل ادز، تبلیغات متا و یوتیوب عملاً برای مخاطب داخل ایران نمایش داده نمی‌شوند.
- اینستاگرام، واتساپ و تلگرام: که برای خیلی از کسب‌وکارها اصلی‌ترین کانال فروش و پشتیبانی‌اند.
- سایت‌های وابسته به سرویس خارجی: سایت ایرانی که روی هاست خارجی است، فونت و اسکریپتش را از CDN خارجی می‌خواند، از DNS خارجی استفاده میکند یا فرم‌هایش به سرویس خارجی وصل است، ممکن است باز نشود یا ناقص بارگذاری شود.
- ابزارهای تحلیل و ایمیل: گوگل آنالیتیکس، سرچ کنسول، سرویسهای ایمیل مارکتینگ خارجی و CRMهای ابری خارجی.
در مقابل، پیام‌رسان‌ها و سکوهای داخلی، سایت‌های میزبانی‌شده در داخل، پیامک، تماس تلفنی و رسانه‌های محیطی در دسترس می‌مانند.
کانال‌هایی که در روزهای محدودیت کار می‌کنند
۱. پیامرسانهای داخلی: بله، روبیکا، ایتا
در هر دوره‌ی محدودیت، بخش بزرگی از کاربران به پیامرسانهای داخلی مهاجرت می‌کنند. کانال رسمی برند را از قبل در این پیام‌رسان‌ها بسازید، مخاطب را به آن دعوت کنید و هر از گاهی فعالش نگه دارید تا روز بحران، کانال خالی نباشد. تبلیغات کانالی و بنری در این سکوها هم قابل خرید است؛ جزئیات تعرفه و فرمت‌ها را در تبلیغات در بله آورده‌ایم.
۲. پیامک تبلیغاتی و خدماتی
پیامک تنها کانالی است که مستقل از اینترنت به گوشی مشتری می‌رسد. اگر لیست مشتریان با رضایت ارسال پیامک دارید، در روزهای محدودیت ارزشمندترین دارایی شماست. متن‌ها را کوتاه، شخصی و با یک اقدام مشخص بنویسید؛ راهکارهای نوشتن متن پرتبدیل را در بازاریابی پیامکی هدفمند توضیح داده‌ایم.
۳. تبلیغات همسان و بنری در شبکههای داخلی
شبکههای تبلیغاتی داخلی مثل یکتانت که روی سایت‌های خبری و محتوایی ایرانی تبلیغ نمایش می‌دهند، در این روزها جایگزین مستقیم گوگل ادز می‌شوند. به‌دلیل هجوم تبلیغ‌دهنده‌ها، قیمت‌ها معمولاً بالا می‌رود؛ پس هدف‌گیری دقیق و نوشتن عنوان جذاب مهم‌تر میشود. راهنمای کامل این کانال را در تبلیغات همسان ایرانی ببینید.
۴. دیوار، موتور جست‌وجو و اپلیکیشن‌های داخلی
آگهی در دیوار و دسته‌بندی‌های مرتبط، حضور در نقشه‌های داخلی مثل نشان و بلد، و دیده شدن در موتورهای جست‌وجو و فروشگاه‌های اینترنتی داخلی (مثل دیجی‌کالا یا باسلام برای فروشگاه‌ها) در این روزها ترافیک واقعی می‌آورند.
۵. تماس تلفنی و تیم فروش
مشتریان قبلی و سرنخ‌های گرم را با تیم فروش تلفنی پیگیری کنید. یک اسکریپت کوتاه آماده داشته باشید که هم احوال‌پرسی است و هم پیشنهاد مشخص دارد.
۶. تبلیغات محیطی و آفلاین
بیلبورد، تبلیغات مترو، پخش بروشور در محله و همکاری با کسب‌وکارهای مکمل محلی در دوره‌هایی که آنلاین ضعیف است، دوباره ارزش پیدا می‌کنند؛ به‌خصوص برای کسب‌وکارهای محلی مثل کلینیک‌ها، رستوران‌ها و فروشگاه‌ها.
آماده‌سازی از امروز؛ قبل از این‌که بحران برسد
- هاست و DNS داخلی: سایت را روی هاست داخلی با DNS در دسترس از داخل نگه دارید یا دست‌کم یک نسخه‌ی پشتیبان داخلی داشته باشید.
- حذف وابستگیهای خارجی: فونت‌ها، اسکریپت‌ها، کتابخانه‌های جاوااسکریپت و نقشه را روی سرور خودتان بارگذاری کنید؛ سایتی که منتظر گوگل فونت می‌ماند، در روز قطعی سفید می‌ماند.
- درگاه پرداخت داخلی: مطمئن شوید پرداخت سایت فقط به درگاه‌های داخلی وابسته است.
- دیتابیس مشتریان در اختیار خودتان: شماره‌ی تماس و رضایت پیامک مشتریان را در CRM داخلی یا روی سرور خودتان نگه دارید، نه فقط در دایرکت اینستاگرام.
- کانالهای داخلی فعال: کانال برند در بله و روبیکا را از الان راه بیندازید و ماهانه محتوا منتشر کنید.
- بودجهی اضطراری: بخشی از بودجهی تبلیغات را برای انتقال سریع به کانالهای داخلی کنار بگذارید.
- سناریوی ارتباطی: از قبل بنویسید در روز اول قطعی چه پیامی به مشتریان بدهید، از کدام کانال و توسط چه کسی.
پیام برند در روزهای سخت
روزهای محدودیت اینترنت معمولاً با فشار روانی و اقتصادی برای مردم همراه است. لحن تبلیغات را با شرایط هماهنگ کنید: اطلاع‌رسانی شفاف درباره‌ی نحوه‌ی سفارش و پشتیبانی، تأکید بر در دسترس بودن، و پرهیز از تبلیغات شاد و بی‌ربط یا سوءاستفاده از شرایط. برندهایی که در این روزها کنار مشتری ماندند، معمولاً بعد از بحران وفاداری بیشتری دیدند.
بعد از وصل شدن اینترنت
- کمپینهای گوگل و متا را تدریجی و با بودجهی کنترلشده دوباره فعال کنید؛ الگوریتمها بعد از توقف نیاز به یادگیری دوباره دارند.
- داده‌های فروش کانالهای داخلی را تحلیل کنید؛ بعضی از آن‌ها ارزش ماندن در سبد دائمی را دارند.
- مخاطبانی را که در کانالهای داخلی جذب کرده‌اید نگه دارید و رهایشان نکنید.
سبد کانالهای متنوع؛ درس اصلی
بزرگ‌ترین اشتباه، وابستگی کامل به یک کانال است؛ چه اینستاگرام باشد، چه گوگل ادز. سبدی از کانالهای داخلی و خارجی، دارایی‌های اختصاصی مثل سایت و لیست مشتری، و برنامه‌ی آماده برای بحران، کسب‌وکار را مقاوم میکند. تیم سفیر برای کسب‌وکارهای ایرانی این سبد را طراحی و اجرا میکند؛ از مدیریت بودجهی تبلیغات تا راه‌اندازی کانالهای داخلی و سئو.
سوالات متداول
در زمان قطعی اینترنت بینالملل چه تبلیغاتی کار میکند؟
تبلیغات در پیامرسانهای داخلی مثل بله و روبیکا، تبلیغات همسان در شبکههای داخلی، پیامک، آگهی در دیوار و سکوهای داخلی، تماس تلفنی و تبلیغات محیطی.
آیا سایت ایرانی در زمان قطعی اینترنت باز میشود؟
اگر روی هاست داخلی باشد و به سرویسهای خارجی مثل DNS، فونت یا اسکریپت خارجی وابسته نباشد، معمولاً بله. وابستگیهای خارجی میتوانند باعث باز نشدن یا ناقص بودن سایت شوند.
چطور از قبل برای محدودیت اینترنت آماده شویم؟
سایت و DNS را داخلی کنید، وابستگیهای خارجی را حذف کنید، کانالهای داخلی برند را فعال نگه دارید، لیست مشتری با رضایت پیامک بسازید و بودجه و سناریوی اضطراری داشته باشید.
تبلیغات پیامکی در این شرایط قانونی است؟
بله، به شرط رعایت قوانین ارسال پیامک تبلیغاتی، ارسال فقط برای کسانی که رضایت داده‌اند و امکان لغو عضویت.
بعد از رفع محدودیت، کمپینهای گوگل را چطور شروع کنیم؟
تدریجی و با بودجهی کنترلشده، چون الگوریتمها پس از توقف طولانی نیاز به یادگیری دوباره دارند. عملکرد را چند روز زیر نظر بگیرید و بعد بودجه را افزایش دهید.
