گیمیفیکیشن چیست؟

📝 نویسنده: تیم استراتژی آژانس سفیر 📅 تاریخ بروزرسانی: ۱۶ بهمن ۱۴۰۴ ⏱️ زمان مطالعه: ۹ دقیقه 🎯 سطح: تخصصی-مدیریتی ✅ بررسی شده توسط: تیم تخصصی سفیر ⭐ امتیاز: ۴.۷ از ۵ (بر اساس ۲۸ نظر)

📊 خلاصه مدیریتی در دنیای اشباع‌شده‌ی تبلیغات دیجیتال، چالش اصلی مدیران بازاریابی “جلب توجه” و “حفظ وفاداری” مشتریانی است که دیگر به بنرهای سنتی واکنشی نشان نمی‌دهند. گیمیفیکیشن (Gamification) یا بازی‌وارسازی، راهکاری روانشناختی مبتنی بر سیستم پاداش و دوپامین است که تعامل کاربران را به شدت افزایش می‌دهد. این مقاله نشان می‌دهد که چگونه کسب‌وکارها، فارغ از ابعادشان (از یک دونات‌فروشی محلی تا برندهایی مثل نایکی و ایکیا)، می‌توانند با مکانیزم‌های ساده‌ای مثل گردانه شانس، سیستم امتیازدهی و مسابقات، نرخ تبدیل خود را تا چندین برابر افزایش دهند. با مطالعه این راهنما، شما با ۱۰ ابزار برتر جهانی و ۵ متد اجرایی کم‌هزینه آشنا می‌شوید که می‌توانند تجربه کاربری را از حالت منفعل به یک تعامل سودآور و پایدار تبدیل کنند.

تعریف گیمیفیکیشن

اصطلاح گیمیفیکیشن برای اولین بار در سال 2002 ابداع شد. بررسی آمارها نشان می‌دهد که گیمیفیکیشن از آن سال تا کنون به رشد خود ادامه داده‌است و وارد جریان اصلی تبلیغات شده‌است.

نیک پلینگ ابداع‌کننده‌ی اصطلاح گیمیفیکیشن آن را اینگونه تعریف کرده است:«به‌ کارگیری طراحی رابط کاربری شتاب‌دهی شبیه به بازی برای انجام معاملات الکترونیکی لذت‌بخش و سریع». البته می‌توان به صورت ساده‌تر گیمیفیکیشن را استفاده از عناصر امتیازدهی و رقابت در زمینه‌های مختلف تعریف کرد. گیمیفیکیشن یک تکنیک بازاریابی با هدف افزایش تعامل کاربران که در تمام زمینه‌ها کاربرد دارد مثل تجارت، تحصیلات، اپلیکیشن‌ها و …

از کاربردهای گیمیفیکیشن می‌توان به طراحی آن برای افزایش فروش محصول، جذب مخاطب و کسب سود بیشتر اشاره کرد. همینطور مدیران کسب و کارهای مختلف برای افزایش بازدهی و بهره‌وری کارکنان خود از گیمیفیکیشن استفاده می‌کنند. 85درصد کارکنان از تاثیر مثبت گیمیفیکیشن بر روند کاری خود صحبت کرده‌اند.

چالش حفظ مخاطب

یکی از سخت‌ترین چالش‌های این روزها حفظ مخاطب است. گیمیفیکیشن برای این چالش یک راه حل عالی است چرا که با سرگرم کردن مخاطب، آن را به سمت تعامل بیشتر با محصول یا خدمات برند می‌برد. هر چه کاربران در طول گیمیفیکیشن با برند شما بیشتر تعامل داشته باشند، امکان خرید خدمات یا محصولات شما بیشتر می‌شود و این افزایش طول عمر مشتری یک سود بزرگ برای برند شما محسوب می‌شود.

گیمیفیکیشن در واقع یک سناریوی برد_برد هم برای برند و هم برای مصرف‌کننده است. طبق آمارها وب‌سایت‌های دارای گیمیفیکیشن 29درصد افزایش فعالیت‌های سایت را تجربه می‌کنند. همچنین طبق گزارش سایت (digital marketing world forum) 60درصد مصرف‌کنندگان گفته‌اند اگر از بازی یک برند لذت ببرند به احتمال زیاد از آن خرید خواهند کرد.

سرگرم‌کننده بودن

سرگرم‌کننده‌بودن گیمیفیکیشن نقطه‌ی قوت آن است که باعث می‌شود کاربران به انجام بازی تحریک شده و سطح تعامل خود با برند را افزایش دهند. پاداش گرفتن در ازای انجام بازی منجر به ترشح دوپامین در مغز می‌شود. دوپامین مسؤول احساس لذت است. در گیمیفیکیشن نیز کاربر با دریافت جایزه و ترشح دوپامین در مغز خود تجربه‌ی مثبتی از بازی به دست می‌آورد. تجربه‌ی مثبت از بازی انگیزه‌ی درونی در کاربر ایجاد می‌کند. با اجتماعی‌کردن و گروهی‌کردن بازی، این انگیزه‌ی درونی افزایش می‌یابد. این حس خوب و انگیزه‌ی افزایش یافته‌ی کاربر می‌تواند به سود منجر شود.

غیرقابل پیش‌بینی بودن

نکته‌ی مهم گیمیفیکیشن غیرقابل پیش بینی بودن است. غیرقابل پیش بینی بودن به تجربه‌ی کاربر هیجان می‌بخشد و از خسته‌کننده‌شدن بازی جلوگیری می‌کند. در فرآیند گیمیفیکیشن باید برای کاربر آزادی انتخاب ایجاد کرد تا خلاقیت خود را بیان کند. اگر تنها یک مسیر برای برد وجود داشته باشد، کاربران بی‌انگیزه می‌شوند و طرح گیمیفیکیشن با شکست مواجه می‌شود. برای تاثیرگذاری بیشتر گیمیفیکیشن، کاربر باید احساس کند در حال تسلط بر یک مهارت است.

طراحی بازی باید براساس پشتکار و تلاش باشد نه شانس و تصادف تا کاربر بداند در حال پیشرفت در بازی و کسب مهارت است. هر چه سطح بازی بالاتر می‌رود مراحل نیز باید سخت‌تر شوند تا توانایی‌های مغز و مهارت‌های کاربر به چالش کشیده‌شود. دقیقا همان چیزی که مغز ما می‌خواهد: مواجه با چالش و گذر از آن. اگر در گیمیفیکیشن کاربر احساس تسلط بر بازی و کسب مهارت نداشته باشد، این طراحی تاثیری بر کاربر نخواهد داشت.

آیا تمامی کسب و کارها می‌توانند از این روش استفاده کنند؟

گیمیفیکیشن تنها برای شرکت‌های بزرگ با مشتریان فراوان نیست. کسب و کارهای کوچک و محلی نیز می‌توانند گیمیفیگیشن را اجرا کنند و از نتایج ارزشمند آن استفاده کنند. Donut Pap یک مغازه دونات فروشی محلی در سیدنی استرالیا، تصمیم گرفت گیمیفیکیشن را اجرا کند تا ترافیک وب‌سایت، تعامل با مشتری و تعداد مخاطبین را در سایت خود افزایش دهد. در طول رقابت 6 هفته‌ای، بازیکنان در ازای انجام بازی، اطلاعات تماس خود را وارد کردند. Donut Pap برای تشویق به رقابت بین بازیکنان، یک تابلوی فیزیکی در فروشگاه قرار داد و آنها هر هفته یک جعبه دونات رایگان به فردی که بالاترین امتیاز را کسب می‌کرد هدیه می‌دادند. این بازی 41659 بار با نرخ تکمیل 89.4٪ بازی شد و 312 اشتراک واقعی را برای آنها به همراه داشت.

گیمیفیکیشن برای چه اهدافی کاربردی و تاثیرگذار است:

• شناخته شدن برند
• افزایش مخاطب
• افزایش تعامل مخاطبان با برند
• ایجاد حس وفاداری نسبت به برند
• افزایش درآمد و سود حاصل از فروش
• معرفی محصول جدید با بازدید انفجاری
• ارائه‌ی آموزش در مورد محصول یا خدمات
• تبلیغات با روش جالب‌تر نسبت به رقبا

گیمیفیکیشن یک استراتژی تبلیغی موثر و پرسود برای رسیدن به این اهداف است.

معرفی پنج روش هیجانی گیمیفیکیشن

گیمیفیکیشن روش‌های جذاب و تاثیرگذار بسیاری دارد که با توجه به بودجه‌ی تبلیغات می‌توان از آن‌ها استفاده کرد. در ادامه 5 روش متداول گیمیفیکیشن را به شما معرفی کرده‌ایم. با توجه به بودجه و اهداف خود از تبلیغات، می‌توانید از این روش‌ها استفاده کنید.

مسابقه

همه‌ی انسان‌ها دوست دارند در مسابقات پیروز شوند. ایجاد مسابقه هیجان لازم را در مخاطب ایجاد می‌کند و او را سرگرم می‌کند. مخاطب با همراه کردن دوستانش در مسابقه به دیده‌شدن برند شما کمک زیادی می‌کند. لازم نیست یک مسابقه‌ی پیچیده طراحی کنید. مثلا می‌توانید از مخاطبان خود بخواهید تعداد مشخصی پست را لایک کنند، یک نفر از دوستان خود را در قسمت نظرات تگ کنند و کارهای معمولی دیگر. به این صورت مخاطبان به راحتی در مسابقه شرکت داده می‌شوند.

گردانه

یکی از جذاب‌ترین روش‌های گیمیفیکیشن چرخاندن یک چرخ و گرفتن جایزه از آن است. شما می‌توانید یک پاپ آپ در هنگام ورود به سایت خود یا زمان خروج از سایت قرار دهید، با گرفتن ایمیل یا شماره‌ی تلفن همراه بازدیدکننده، اجازه دهید گردانه را بچرخاند و جایزه ی خود را دریافت کند. یکی از محبوب‌ترین جایزه‌ها کد تخفیف است که در این روش جایزه‌ی خوبی محسوب می‌شود. استفاده از این روش در مناسبت‌های سالیانه نیز بازدید سایت شما را به شدت افزایش می‌دهد و مخاطبانی که فقط برای بازدید به سایت شما مراجعه کرده‌اند را به مشتری برند شما تبدیل می‌کند. HelloFresh از گردانه برای دادن هدیه به بازدیدکنندگان جدید وب‌سایت خود استفاده می‌کند.

امتیاز در ازای خرید

مشتریان وفادار سرمایه‌ی بزرگ برند شما هستند. پس باید به گونه‌ای از آنها قدردانی کنید. شما میتوانید در ازای هر خرید امتیازاتی به مشتریان خود اختصاص دهید. در ازای امتیازات مختلف جوایز مناسب طراحی کنید تا هر مشتری با انتخاب خود از امتیازاتش برای دریافت جایزه‌ای که دوست دارد استفاده کند. به عنوان مثال، Grammarly برای نویسندگانی که بیشتر از خدمات استفاده می‌کنند، نشان هایی مانند “Goal Crusher” را ارسال می‌کند.

کوپن

حتما کوپن‌های فیزیکی شرکت‌ها را دیده‌اید که با خراشیدن سطح آن و فرستادن اعداد روی کوپن برای شماره‌ی پیامک یک شرکت مواد غذایی وارد قرعه کشی چند صد میلیونی می‌شوید. کوپن، روش جذابی برای جذب مخاطب و افزایش فروش محصولات برند است. این کوپن‌ها به صورت دیجیتالی نیز وجود دارند. کاربران با وارد کردن ایمیل خود یا شماره‌ی تلفن همراه، کوپن دیجیتالی دریافت می‌کنند و جایزه‌ی آن می‌تواند با توجه به حوزه‌ی فعالیت برند شما متغیر باشد، از کد تخفیف تا هدیه‌ی رایگان.

به چالش کشیدن اطلاعات کاربران

شما می‌توانید با طراحی چندین سوال میزان تعامل کاربران را افزایش دهید. مهم نیست سوالات با برند شما مرتبط هستند یا صرفا اطلاعات عمومی هستند، همیشه کاربرانی هستند که در موضوعات متفاوت اطلاعات داشته باشند. به کسانی که به همه ی سوالات پاسخ درست داده‌اند هدیه بدهید. به چالش کشیدن اطلاعات کاربران همیشه برای آنها جذاب خواهد بود و معمولا آمار مشارکت خوبی ثبت می‌شود.

نکات مهم افزایش تاثیرگذاری گیمفیکیشن

گیمیفیکیشن نیز مانند هر نوع تبلیغ دیگری نیاز به رعایت اصول حرفه‌ای دارد تا نتیجه‌بخش باشد. با رعایت اصول و نکات تاثیرگذار می‌توانید بهترین استفاده را در جهت افزایش فروش و سود خود از گیمیفیکیشن داشته باشید. در ادامه به توضیح نکات پرداخته‌ایم.

پشتیبانی قوی به کاربران ارائه دهید.

هر کسی که به نحوی در فرآیند گیمیفیکیشن از طرف برند شما با مخاطب در ارتباط است باید پاسخگویی کامل و درست داشته باشد. توسعه‌دهندگان نیز باید بازی روان و ساده‌ای را طراحی کنند تا مخاطب سرگرم شده و بدون دردسر بازی را انجام دهد.

به هر اقدامی جایزه بدهید.

به کوچکترین اقدام کاربران مثل لایک تا بزرگترین اقدام آنها یعنی خرید جایزه اختصاص بدهید. همینطور می‌توانید با دادن ستاره یا مدال نیز کاربران را به جمع‌آوری آنها تشویق کنید.

پیچیدگی ممنوع

سادگی در گیمیفیکیشن بسیار مهم است. احتمالا پیچیدگی کاربران را از ادامه‌ی حضور در فرآیند گیمیفیکیشن منصرف کند و این چیزی نیست که مدیران برندها به دنبال آن باشند.

راه‌های متفاوت برای مشارکت افراد ایجاد کنید.

برای هر نوع کاربری راه حضور در گیمیفیکیشن را فراهم کنید تا همه‌ی کاربران بتوانند امتیاز و جایزه کسب کنند. تلاش کنید کاربری را از دست نداده و از حداکثر حضور کابران استفاده کنید.

هشتگ اختصاصی بسازید.

هشتگ‌ها یکی از راه‌های دیده‌شدن برندها است. بسیاری از کمپین‌های تبلیغاتی با هشتگ خود شناخته می‌شوند. هشتگ دقیق و اختصاصی بسازید تا کاربران بتوانند از آن استفاده کنند و امتیازات خود را به اشتراک بگذارند. شما نیز از تصاویر کاربران استفاده کنید تا سایر مخاطبان به شرکت در مسابقه تشویق شوند.

اطلاعیه بدهید.

قبل از شروع فرآیند گیمیفیکیشن از طریق ایمیل، بنر زدن در صفحه‌ی اصلی سایت، اینستاگرام، توییتر و دیگر شبکه‌های اجتماعی اطلاع‌رسانی کنید و کاربران را در مورد آن هیجان‌زده و علاقه‌مند کنید.

شمارش معکوس ایجاد کنید.

شمارش معکوس در هر موردی هیجان ایجاد می‌کند. زمان هر چه به پایان نزدیک‌تر می‌شود ضربان قلب مخاطبان تندتر می‌شود. این هیجان مثبت را به گیمیفیکیشن خود اضافه کنید تا مخاطبان بیشتری به شرکت در مسابقه متمایل شوند.

پیگیری را فراموش نکنید.

برای برنده‌ها جشن بگیرید و تصاویر آنها را در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک بگذارید. جشن‌ها و برنده‌ها به اعتبار برند شما می‌افزایند. همچنین می‌توانید از آنها برای بالابردن میزان مشارکت در گیمیفیکیشن بعدی برند خود استفاده کنید.

تکرار رمز وفاداری مخاطب است.

در تاریخ‌های متفاوت و مناسبت‌های مختلف گیمیفیکیشن را اجرا کنید. تکرار باعث می‌شود کاربران مشتاقانه منتظر تاریخ بعدی مسابقه باشند تا شانس خود را برای پیروزی امتحان کنند. تکرار، مخاطبان شما را حفظ می‌کند.

نگران هزینه‌های گیمیفیکیشن نباشید. مطمئن باشید سود بیشتری نسبت به هزینه‌ای که برای گیمیفیکیشن می‌کنید،  کسب خواهید کرد. علاوه‌بر این مخاطبان و مشتری‌های جدید نیز جذب کرده‌اید.

نمونه‌های موفق استفاده از روش گیمیفیکیشن

گیمیفیکیشن 75 درصد روانشناسی و 25 درصد فناوری است. به این معنا که شما باید ذهن مخاطب را درگیر کنید تا بتوانید گیمیفیکیشن نتیجه‌بخش و موفقی داشته باشید. یک ابزار گیمیفیکیشن موفق تنها زمانی نتیجه می‌دهد که موارد زیر را در اختیار کاربران قرار دهد:

• انگیزه لازم برای انجام بازی و دریافت پاداش
• ساده‌سازی مفاهیم برای درک بهتر مخاطب
• تسهیل بازی و افزایش توانایی کاربر برای انجام آن
• ارائه محرک قوی برای تکمیل فرآیند

طبق گزارش MarketsandMarkets، صنعت گیمیفیکیشن در سراسر جهان، تا پایان سال 2020، حدود 11.1 میلیارد دلار ارزش داشت که از 1.65 میلیارد دلار در سال 2015 توانست به این رشد برسد. با توجه به رشد صنعت بازی، پیش‌بینی می‌شود گیمیفیکیشن نیز ارزش خود را در بازار تبلیغات بالا ببرد.

نمونه موفق اول؛ برندهای تناسب اندام

از چندین برنامه تناسب اندام که در حال حاضر از مفهوم گیمیفیکیشن به شکل عالی استفاده می‌کنند، می‌توان به Superhero Workout و Zombies, Run اشاره کرد!

کوکاکولا

کوکاکولا عنصر طراحی بازی یا گیمیفیکیشن را در سال 2006 به کار گرفت و مشتریان را تشویق کرد تا امتیازات وفاداری جمع کنند و با جوایز هیجان انگیز پاداش دریافت کنند. آن‌ها از گیمیفیکیشن به عنوان بخشی از کمپین محبوب «جوایز کوکای من» استفاده کردند و از این طریق حدود 20 میلیون عضو مادام العمر خود را حفظ نمودند.

نایکی

یکی دیگر از نمونه‌های عالی، برند محبوب نایکی است. آن‌ها اپلیکیشن نایکی را توسعه دادند و امکان شمارش کالری را به آن اضافه کردند. به این صورت که هر بار آمار مربوط به کالری سوزانده شده، دویدن و موارد دیگر را در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک می‌گذاشتند و به مصرف‌کنندگان با رتبه بهتر، پاداش می‌داد.

IKEA

در برنامه IKEA، مشتریان می‌توانند در تلفن همراه خود سرگرمی‌های مرتبط با فعالیت این اپلیکیشن را بازی کنند و از پاداش‌ها بهره‌مند شوند.

البته ممکن است این طور تصور کنید که کسب و کارهای کوچک نمی‌توانند مانند برندهای بزرگ برای گیمیفیکیشن هزینه کنند. اما به زودی این روش تبلیغاتی فراگیرتر خواهد شد و به تکامل خواهد رسید تا مورد استفاده همگان قرار بگیرد.

برترین نرم افزارهای گیمیفیکیشن

بر اساس گزارش Technavio، در سال 2022،  بازار جهانی گیمیفیکیشن تا سال 2026 به میزان 22.77 دلار رشد خواهد کرد. این افزایش ارزش در نتیجه عملکرد نرم افزار گیمیفیکیشن آموزش الکترونیکی و همچنین ابزارهای بازی‌سازی سازمانی است. برخی از ابزارهای برتر مورد استفاده عبارتند از:

1. Gametize

کسب‌وکارها از Gametize برای حمایت از مشتری، کمپین‌های تبلیغاتی، بازاریابی محتوا، مشارکت کارکنان در یادگیری و توسعه (L&D) و آپدیت‌ها استفاده می‌کنند.

2. Mambo.IO

برای یک پلتفرم گیمیفیکیشن منبع باز، Mambo.IO یک گزینه عالی است. Mambo.IO با راه‌حل‌های بازی‌سازی‌شده برای مشارکت کارکنان، وفاداری مشتری و یادگیری الکترونیکی و سفارشی‌سازی را برای بازی‌سازی شما امکان‌پذیر می‌کند.

3. Growth Engineering

این ابزار برنامه‌های آموزشی آنلاین جالبی را ارائه می‌دهد که اثرات تجاری قابل توجهی دارند. استراتژی‌های آن میزان یادگیری مخاطبان را افزایش می‌دهند، کنجکاوی را برمی‌انگیزند و پاداش می‌دهند. این برنامه قابلیت‌های مدیریت تقویم، گزارش حضور و غیاب و غیره را  نیز دارد.

4. Hoopla

شرکت‌ها می‌توانند از طریق Hoopla به سرعت داده‌های مورد نیاز را به تیم‌های مسئول فروش، پشتیبانی، بازاریابی و سایر زمینه‌ها بدهند.

5. Upshot.ai

می‌توانید بزرگ‌ترین گیمیفیکیشن‌ها را در Upshot.ai بیابید که شامل تجزیه و تحلیل پیشرفته نیز می‌شود. شرکت‌هایی که از این ابزار استفاده کرده‌اند، تا 400 درصد افزایش در جذب محصول و 300 درصد افزایش درآمد سالانه داشته‌اند.

6. Gamify the World Engine (GWEN)

GWEN شما را قادر می‌سازد تا تحلیل دقیقی در مورد رفتار کاربران خود داشته باشید و با قدرت گیمیفیکیشن، تعامل کاربر را به حداکثر برسانید.

7. Funifier

امنیت داده‌ها اولویت اصلی Funifier است که به کاربران امکان می‌دهد دسترسی به گیمیفیکیشن خود را نه تنها بر اساس موقعیت جغرافیایی، بلکه بر اساس مناطق زمانی، سایر برنامه‌ها، آدرس‌های IP و بسیاری از عوامل دیگر مدیریت کنند.

جمع‌بندی

گیمیفیکیشن هیجانی‌ترین روندی است که می‌توانید برای اجرای کمپین‌های تبلیغاتی خود استفاده کنید. چه یک تیزر باشد، چه یک محصول واقعی. گیمیفیکیشن را برای کمپین تبلیغاتی بعدی خود استفاده کنید تا نتیجه‌ای متفاوت‌تر از آن چه تا کنون می‌گرفتید را مشاهده کنید. اگر نیاز به مشاوره و پشتیبانی برای اجرای کمپین‌های تبلیغاتی خود دارید، تیم سفیر به شما کمک می‌کند تا به اهداف خود در کمپین‌های تبلیغاتی برسید و تجربه‌ی متفاوتی از تبلیغات داشته باشید.

❓ سوالات متداول

گیمیفیکیشن دقیقاً چیست و چه تفاوتی با بازی دارد؟ گیمیفیکیشن به معنای ساخت بازی نیست؛ بلکه به معنای استفاده از المان‌های بازی (مانند امتیاز، لیدربورد، مرحله‌بندی و پاداش) در محیط‌های غیر از بازی (مانند وب‌سایت فروشگاهی، اپلیکیشن آموزشی یا محیط کار) است تا انگیزه و تعامل کاربر را افزایش دهد.

آیا گیمیفیکیشن برای کسب‌وکارهای کوچک هم هزینه دارد؟ خیر، لزوماً پرهزینه نیست. کسب‌وکارهای کوچک می‌توانند با بودجه محدود و استفاده از ابزارهای ساده‌ای مثل “گردانه شانس” برای کد تخفیف، مسابقات اینستاگرامی با هشتگ اختصاصی، یا سیستم‌های وفاداری امتیازی، نتایج چشمگیری در جذب و حفظ مشتری بگیرند.

چه شاخص‌هایی موفقیت یک کمپین گیمیفیکیشن را نشان می‌دهند؟ مهم‌ترین شاخص‌ها (KPI) شامل افزایش زمان ماندگاری در سایت (Time on Site)، نرخ بازگشت مشتری (Retention Rate)، تعداد مشارکت‌کنندگان فعال (Active Users) و در نهایت افزایش نرخ تبدیل (Conversion Rate) یا فروش مستقیم ناشی از پاداش‌ها است.

منبع1: spiceworks.com

منبع2: raccoongang.com